Орта ғасырдың соңында қазақ даласындағы діни сенімдер: замандас зерттеушілер мен саяхатшылардың көзқарасы бойынша қысқаша шолу

Авторлар

  • Мелтем Ақынджы
  • Жарас Ахан Астана Халықаралық Университеті, Астана, Қазақстан

DOI:

https://doi.org/10.62687/MHCE.8.1.2025.14

Кілт сөздер:

Қазақ даласы, Халықтық ислам, Тәңіршілдік, Көшпелі мәдениет, Синкреттік діни таным, Күнделікті өмір тәжірибелері, Орта Азия.

Аңдатпа

Бұл мақала орта ғасырдың соңында қазақ даласындағы қазақтардың діни сенімдері мен тәжірибелерін зерттейді. Ислам мен исламға дейінгі тәңіршілдік дәстүрлер арасындағы өзара байланысқа назар аударады. 19 және 20 ғасырдың басындағы архивтік деректерге, саяхатшылардың жазбаларына және этнографиялық зерттеулерге сүйене отырып, зерттеу қазақтардың діни танымында «халықтық ислам» немесе дәстүрлі ислам деп аталатын синкреттік форманың бар екенін көрсетеді. Қазақтар ресми түрде исламдық тәжірибелерді қабылдағанымен, олар жиі жергілікті дәстүрлермен, космологиялық бақылаулармен және көшпелі өмір салтына байланысты қажеттіліктермен үйлестірілген. Зерттеу рухани және күнделікті өмір аспектілерін реттейтін тазалық рәсімдері, құрбандық дәстүрлерінің рөлін қарастырады. Мақала қазақ халқының діни мәдениеті исламды жергілікті дәстүрлерге бейімдеудің ерекше мысалын көрсетеді. Бұл көшпелі қоғамдардағы синкретизм мен төзімділіктің кеңірек динамикасын көрсетеді.

Автор өмірбаяндары

  • Мелтем Ақынджы

    PhD, Анталия, Түркия

  • Жарас Ахан, Астана Халықаралық Университеті, Астана, Қазақстан

    PhD, Астана Халықаралық Университеті өнер және гуманитарлық ғылымдар жоғары мектебінің аға оқытушысы, Астана, Қазақстан

    E-mail: zharasakan@gmail.com,  http://orcid.org/0009-0006-3051-9382 

Әдебиеттер тізімі

Жарияланды

2025-12-30

Журналдың саны

Бөлім

Статьи